Wykorzystujemy pliki cookies.
Polityka Prywatności      
ROZUMIEM

PŁUCA

Dzięki wymianie gazowej w płucach tlen może być dostarczony do komórek organizmu. Wewnętrzna powierzchnia płuc, którą tworzy 600 milionów pęcherzyków, wynosi od 30 do 100 m2 w zależności od głębokości wdechu. Pęcherzyki płucne pobierają tlen z ponad 10 tysięcy litrów powietrza, wdychanego w ciągu doby przez dorosłego człowieka. Mają kształt stożka obejmującego serce. Każde płuco jest swobodnie zawieszone w klatce piersiowej i jak dokładny odlew odtwarza jej kształt. Mimo miękkiej i gąbczastej konsystencji tkanka płucna jest mocna i sprężysta, wykazując dążność do kurczenia się. Głębokie szczeliny dzielą płuca na płaty; lewe płuco podzielone jest na dwa, prawe na trzy płaty. Z kolei płaty dzielą się na segmenty, a w dalszej kolejności na małe odcinki miąższu płucnego – zwane zrazikami.

Od tchawicy do pęcherzyka

   Powietrze dostaje się do płuc poprzez tchawicę, która rozgałęzia się na dwa oskrzela główne, biegnące do obu płuc – większego prawego i z powodu położenia serca mniejszego – lewego. Prawe oskrzele rozwidla się na trzy mniejsze, dochodzące do płatów prawego płuca; lewe dzieli się na dwa, biegnące do odpowiednich płatów płuca lewego. Dalej oskrzela rozgałęziają się podobnie do rozgałęzień drzewa liściastego, na coraz mniejsze, których ściany są wzmocnione chrząstkami, aż do najmniejszych oskrzelików o średnicy 0,5-1mm. W kolejnym podziale powstają oskrzeliki końcowe, nie zawierające już chrząstki, rozdwajające się na tzw. oddechowe. Kończą się one pęcherzykami płucnymi, uformowanymi jak kiście winogron. I to właśnie w nich odbywa się wymiana gazowa.

Pęcherzyk

   Głównym składnikiem ściany pęcherzyka jest gęsta sieć naczyń krwionośnych włosowatych. Niewielkie przestrzenie pozostałe w oczkach sieci wypełnia tkanka łączna. Kolejnym składnikiem ścian pęcherzyka, mającym istotne znaczenie dla wymiany gazowej w płucach jest tzw. nabłonek oddechowy. Tworzy on cienką, żywą błonkę, przez którą następuje wymiana między krwią sieci włosowatej, a powietrzem oddechowym docierającym do pęcherzyka.  

   Uboga w tlen krew, dopływająca żyłami do serca jest pompowana przez prawą komorę do płuc. Tam oddaje dwutlenek węgla i nasyca się tlenem, po czym wraca żyłami do serca. Żyły płucne, prowadzące do serca, zawierają w przeciwieństwie do żył ciała krew utlenowaną i dlatego na rysunku zaznaczone są kolorem czerwonym. Z serca utlenowana krew pompowana jest do organów i tkanek, gdzie oddaje tlen, zabiera produkty przemiany materii i dwutlenek węgla i wraca w ramach krążenia dużego do serca. Serce pompuje ubogą w tlen krew znowu do płuc (krążenie płucne – małe) i tak układ krążenia zamyka się.

Ruchy przepony

   Zasadnicze znaczenie dla procesu oddychania ma wytwarzające się podciśnienie, powstałe wskutek ruchów przepony. Przepona jest to gruba warstwa mięśniowa oddzielająca jamę brzuszną od klatki piersiowej. W spoczynku jest wypukła w kierunku płuc, a w czasie skurczu robi się płaska, wytwarzając podciśnienie i tym samym powodując rozszerzenie się płuc – następuje wdech. Przy wydechu, który jest czynnością bierną, przepona ponownie unosi się a klatka piersiowa opada – dzieje się tak głównie dzięki elastyczności rozciągniętej tkanki płucnej oraz elastyczności przepony i klatki piersiowej. Wydech można porównać do uchodzenia powietrza z nadmuchanego balona. Głęboki wydech wymaga skurczu mięśni wydechowych.

Opłucna

   Elementem współpracującym z przeponą w procesie oddychania jest składająca się z dwóch warstw opłucna. Obie warstwy opłucnej przylegają do siebie gładkimi powierzchniami, mogąc poruszać się względem siebie, gdyż pomiędzy nimi, we włosowatej jamie opłucnej, znajduje się niewielka ilość płynu surowiczego. Jednocześnie jedna warstwa nie oddziela się od drugiej – jedna pociąga za sobą drugą w wyniku powstającego między nimi podciśnienia. Każde z obu płuc otoczone jest wewnętrzną warstwą opłucnej, jedynie z wyjątkiem miejsca zwanego wnęką płuc, gdzie przechodzą naczynia krwionośne, nerwy i oskrzela główne (tzw. korzeń płuca). Zewnętrzna warstwa opłucnej pokrywa klatkę piersiową od środka oraz oddziela płuca od śródpiersia, w którym znajduje się serce i przebiegają: aorta, żyły i tętnice płucne, tchawica i przełyk. Przejście jednej warstwy w drugą obejmuje korzeń płuca i wytwarza więzadło płucne.

   Ilość powietrza, która wydostaje się z płuc z położenia najsilniejszego wdechu do położenia najsilniejszego wydechu nazywamy pojemnością życiową płuc – wynosi ona ok. 4 litrów. Płuca nie są jednak nigdy całkowicie pozbawione powietrza. Nawet po maksymalnym wydechu pozostaje w płucach jeszcze 1 litr powietrza – jest to tzw. powietrze zalegające. Ilość powietrza, którą pobieramy i wydalamy z płuc przy spokojnym oddychaniu jest stosunkowo niewielka i wynosi około 0,5 l.

Obraz Robina Weermeijer z Unsplash

Dodaj komentarz