Wykorzystujemy pliki cookies.
Polityka Prywatności      
ROZUMIEM

MIĘŚNIE

Potrafią tylko jedno: kurczyć się, ale są tak precyzyjnie rozmieszczone i sterowane, że umożliwiają wykonanie praktycznie każdego ruchu.

Stanowią ok. 40% całkowitej masy ciała; ich ilość jest jednoznacznie trudna do określenia ze względu na zmienną budowę, wg różnych źródeł waha się od 300 do 600. Mięśnie szkieletowe są rozmieszczone symetrycznie. W czasie spoczynku zużywają tylko 20% całkowitej energii ciała, jednak przy maksymalnym wysiłku fizycznym udział mięśni w wydatku energetycznym organizmu dochodzi do 90%. Wspólną ich cechą jest umiejętność przekształcania chemicznie związanej energii pożywienia w mechaniczną energię ruchu. Podczas tego procesu powstają siły napięcia, które są przenoszone z mięśni poprzez ścięgna na kości.

Ścięgna jak stal

   Siła napięcia, jaką wytwarza kurczący się mięsień, działa w zasadzie jednakowo mocno na obie kości, do których mięsień jest przyczepiony. Jednak ruch wykonuje tylko ta, której poruszenie wymaga pokonania mniejszego oporu, a więc która nie jest ustabilizowana przez inne mięśnie lub siły zewnętrzne. Ścięgna, które przytwierdzają mięśnie do kości muszą wykazać się podczas wykonywanego ruchu ogromną wytrzymałością na rozciąganie. Zbudowane są z włókien tkanki łącznej i wytrzymują obciążenie 40 – 60 N/mm2. Dla porównania wytrzymałość aluminium jest mniejsza i wynosi 20 – 40 N/mm2.

   Skurcz mięśnia umożliwiają miofibryle. Są to małe organy komórki mięśniowej – długie, ułożone równolegle łańcuchy białek, biegnące w liczbie około 1000 od jednego końca komórki do drugiego. Pod mikroskopem widoczne są jaśniejsze i ciemniejsze strefy, od których mięśnie szkieletowe wzięły swoją nazwę – poprzecznie prążkowane. Owe prążki są to sarkomery – najmniejsze cząstki miofibryli. Każdy sarkomer składa się z cienkich włókien – aktyny i grubych – miozyny. Komórka mięśniowa zaczyna kurczyć się pod wpływem impulsu nerwowego, gdy włókna miozyny zaczynają wciągać pomiędzy siebie z obu stron cienkie włókna aktyny. Łańcuchy miofibryli skracają się i tym samym w mięśniu powstaje napięcie.

Mięśnie pracują w grupie

     Przy wykonywaniu ruchu żaden mięsień nie pracuje samodzielnie, lecz współpracuje z jednym lub kilkoma innymi mięśniami. Jeżeli mięsień dwugłowy ramienia (biceps) zgina przedramię w łokciu, wtedy trójgłowy prostownik przedramienia (triceps), działający po drugiej stronie stawu łokciowego, jest rozciągany. I odwrotnie – biceps rozciąga się, gdy mięsień trójgłowy kurcząc się prostuje przedramię w stawie łokciowym.

Koordynacja

Przy ruchach bardziej złożonych zaangażowanych jest wiele mięśni i grup mięśniowych. Poruszanie się jest skomplikowaną i doskonale zorganizowaną przez motoryczny system nerwowy grą przeciwstawnie działających mięśni. Funkcję tę nazywamy koordynacją ruchową. Jest to cecha motoryczna, którą należy doskonalić poprzez trening. Człowiek musi bowiem wyuczyć się prawie wszystkich ruchów złożonych (chodzenie, bieganie, jazda na rowerze). Tylko ruchy oddychania, łykania i ssania są wrodzone.

Wszystko pod kontrolą  

W przeciwieństwie do mięśni gładkich i mięśnia sercowego mięśnie szkieletowe są zależne od naszej woli. Kontrolowanie ruchu możliwe jest dzięki informacjom płynącym z receptorów przez włókna nerwowe do centralnych ośrodków nerwowych w mózgu i w rdzeniu kręgowym. Informacje ruchowe pochodzą z proprioreceptorów (długość mięśnia), z aparatu Golgiego (w ścięgnach – napięcie mięśnia) oraz z receptorów stawowych (ustawienie stawu). Z punktu widzenia wykonywanego ruchu najważniejszą rolę odgrywają receptory długości mięśnia. Umiejscowione są w miejscu, które można nazwać rejonem sensorycznym, pozostała część mięśnia wykonuje pracę mechaniczną. Są także bardzo małe mięśnie, które składają się praktycznie tylko z receptorów. Są to mięśnie monitorujące, rozmieszczone równolegle do dużych mięśni lub całych grup mięśniowych. Mięśnie monitorujące nie biorą udziału w pracy mechanicznej mięśni.

Co to jest ATP?

   Skurcz mięśnia możliwy jest dzięki rozpadowi wysokoenergetycznego związku ATP. W zależności od tego, czy komórki dysponują odpowiednią ilością tlenu oraz jak nagłe jest zapotrzebowanie energetyczne, wytwarzanie ATP odbywa się na dwa różne sposoby: tlenowy (dłuższy wysiłek o małej lub umiarkowanej intensywności) oraz beztlenowy (wysiłek nagły, krótkotrwały, intensywny – do 20 sekund). Uzyskanie energii z kwasów tłuszczowych, glukozy i tlenu jest bardziej ekonomiczne, powstaje wtedy dwutlenek węgla i woda. W procesie beztlenowym glukoza zamienia się w dwie cząsteczki kwasu mlekowego. Droga beztlenowa umożliwia nagłe podjęcie intensywnego wysiłku, ale szybko prowadzi do zakwaszenia mięśnia. Oba sposoby uzyskiwania energii uzupełniają się nawzajem, umożliwiając podejmowanie zróżnicowanego wysiłku.

Obraz Barroa Artworks z Pixabay

Dodaj komentarz