Wykorzystujemy pliki cookies.
Polityka Prywatności      
ROZUMIEM

ŁĄKOTKA (zwana też łękotką)

Głównym jej zadaniem jest przenoszenie siły wstrząsów – amortyzuje uderzenia, przejmując 30-70% obciążenia.

Występuje w stawie kolanowym; jest elastycznym tworem chrzęstno-włóknistym o sierpowatym kształcie i klinowatym przekroju, dopasowującym się do ruchów stawu. Jest pozostałością dzielącej jamę stawową chrząstki śródstawowej, która w wyniku dalszego rozwoju w okresie płodowym zanikła w swojej środkowej części. Łąkotka znajduje się na obrzeżu stawu pomiędzy kością udową a piszczelową; pogłębia powierzchnię stawową kości piszczelowej, jednocześnie służy niwelowaniu niezgodności powierzchni stawowych. Dzięki niej strefa przenoszenia ciężaru zwiększa się prawie trzykrotnie.

Staw kolanowy jest największym, najbardziej skomplikowanym i nietypowym stawem ustroju ludzkiego. Swoją niezawodność zawdzięcza precyzyjnemu współdziałaniu ze sobą poszczególnych jego elementów. Zachodzą w nim ruchy zgięcia i prostowania, a w pozycjach pośrednich także ruchy obrotu. Zakres ruchów zgięcia w stawie kolanowym jest większy niż w każdym innym stawie i wynosi 160-170 stopni. Urazy stawu kolanowego są stosunkowo rzadkie, gdyż jest on silne zabezpieczony więzadłami i ścięgnami; łąkotka również odgrywa w tym zabezpieczeniu ważną rolę stabilizującą jako ograniczenie boczne. Powiedzieć można, że przy „normalnym” funkcjonowaniu staw ten jest niezawodny, natomiast przy niewłaściwej czy nadmiernej eksploatacji dochodzi do urazów. Konieczne może być wtedy usunięcie zniszczonej łąkotki, co zwiększa nacisk na powierzchnie stawowe od 2,5 do 6 razy. Usunięcie likwiduje kontuzję, ale w perspektywie staw zużywa się szybciej.

Łąkotka przyśrodkowa jest mocno zrośnięta z torebką stawową i więzadłem wewnętrznym. Jest przez to mniej ruchoma i przy wstrząsach bardziej narażona na urazy. Łąkotka boczna jest w ograniczony sposób zrośnięta z torebką stawową i dzięki temu bardziej ruchoma. Obie łąkotki dzielą jamę stawową na dwa piętra: górne i dolne. Między nimi a kością udową odbywają się głównie ruchy zgięcia, natomiast w piętrze dolnym, między łąkotkami a kością piszczelową zachodzą ruchy obrotowe. Podczas ruchu stawu kolanowego łąkotki przesuwają się na panewkach piszczeli – przy prostowaniu do przodu, a przy zgięciu do tyłu; droga ich ruchu wynosi co najmniej 1 cm. Pęknięcie i oderwanie się fragmentu zniszczonej łąkotki może doprowadzić do blokady stawu kolanowego.

Od otoczenia staw odgranicza torebka stawowa, która okrywa go hermetycznie, przylegając do odpowiednich części kostnych jak „mokra koszula do ciała”. Zbudowana jest z zewnętrznej, mocniejszej błony włóknistej oraz wewnętrznej, delikatnej i cienkiej błony maziowej. Błona maziowa jest silnie unaczyniona (wytwarzanie mazi) i unerwiona, co powoduje znaczną wrażliwość stawu. Wytwarza ona fałdy maziowe, często wypełnione tkanką tłuszczową, które zajmują martwe przestrzenie jamy stawowej. W niektórych miejscach uwypukla się na zewnątrz jamy stawowej, tworząc tzw. kaletkę maziową. Jej wewnętrzna powierzchnia jest gładka i wilgotna, dzięki znajdującej się w niej mazi stawowej, co ułatwia ślizganie się ścięgien czy mięśni. Kaletki są też ważne dla mechaniki stawu jako części uzupełniające torebkę stawową. Łąkotka poza wypełnianiem swoich podstawowych funkcji powoduje również lepsze rozprowadzanie mazi stawowej, czyli używając języka potocznego zapewnia lepsze smarowanie. W stanach zapalnych błona maziowa może wydzielać duże ilości płynu surowiczego, powodując znaczne powiększenie normalnie szczelinowatej jamy stawowej oraz silne napięcie torebki stawowej.

Podobną rolę jak łąkotka, czyli osłabianie siły nacisku oraz umożliwianie ruchów w stawach, odgrywają chrząstki, wyściełające powierzchnie stawowe. Są sprężyste i łatwo zmieniają kształt, odkształcenie to zanika, gdy ucisk przestaje działać. Ich powierzchnia jest lśniąca i gładka, doskonale przystosowana do zmniejszenia tarcia powierzchni stawowych, występującego podczas ruchu. Chrząstki stawowe nie są unerwione, dlatego w czasie pracy stawu nie odczuwamy bólu. Nie są też unaczynione, stąd nie mają możliwości regeneracji, ale mimo to w bardzo małym stopniu ulegają zużyciu – przeciwnie najmocniejsze są właśnie tam, gdzie są najbardziej eksploatowane. Odżywiają się one „sokami” tkanek przenikającymi z końców stawowych kości, które chrząstka pokrywa.

Kształt powierzchni stawowych jest dziedziczny i zaznacza się już w drugim miesiącu życia płodowego, nim rozpoczną się jakiekolwiek ruchy. Jednak ostateczna, subtelna postać stawu kształtuje się w ciągu całego życia człowieka, na co ma wpływ tryb życia, a w szczególności aktywność ruchowa danego osobnika (uprawiana dyscyplina sportu, wykonywany zawód). Odziedziczony kształt stawu wpływa na jego mechanikę, co z kolei określa charakterystyczne cechy postawy i chodu człowieka. Cechy te są na tyle specyficzne, że pozwalają rozpoznać osobę nie tylko z dużej odległości, ale także ucharakteryzowaną i w przebraniu. Zdradza ją właśnie sposób poruszania się i zarys sylwetki.

Obraz: Clem Onojeghuo z Unsplash

Dodaj komentarz