Wykorzystujemy pliki cookies.
Polityka Prywatności      
ROZUMIEM

HOMEOSTAZA

   Organizm dąży stale do utrzymania lub odzyskania równowagi wewnętrznej (homeostazy) w zmieniających się warunkach otoczenia. Dotyczy zarówno składu płynu tkankowego, zapewniającego prawidłowe funkcjonowanie komórki, właściwej zawartości we krwi niezbędnych substancji (np. stale kontrolowanego przez trzustkę poziomu glukozy), jak i czynności poszczególnych organów czy całych układów (np. sercowo-naczyniowego).

   Wiele mechanizmów regulacyjnych działa na zasadzie sprzężenia zwrotnego. Odchylenia od stanu prawidłowego wykrywane są przez receptory a płynące z nich sygnały wywołują zmiany kompensujące, zachodzące do chwili osiągnięcia pierwotnej równowagi.

Centrum sterowania

   W podwzgórzu znajdują się nadrzędne ośrodki wegetatywnego układu nerwowego, które kontrolują i koordynują funkcje związane z utrzymaniem homeostazy: regulację ciepłoty ciała, ciśnienia krwi, oddychania, rytmów snu, apetytu, gospodarki wodnej czy reakcję na siłę ciążenia.

Adaptacja dzięki homeostazie

   Ciągłe dążenie do utrzymania równowagi wewnętrznej umożliwia przystosowywanie się organizmów do zmieniających się warunków otoczenia – możliwy jest proces uczenia się, zwiększania odporności czy sprawności ciała.

   Każdorazowe przyjęcie wyprostowanej postawy obniża ciśnienie krwi w zatoce szyjnej tętniczej i w łuku aorty, uruchamiając wiele mechanizmów wyrównawczych. Wzrasta tętno, pozwalające utrzymać pojemność minutową serca na prawidłowym poziomie; następuje nieznaczny skurcz obwodowych naczyń żylnych oraz zwężenie tętniczek, co odpowiednio podnosi ciśnienie krwi. Wzrasta także stężenie reniny i aldosteronu we krwi, powodujących zwiększenie objętości płynu zewnątrzkomórkowego.

Trening sportowy

Jest czynnikiem wytrącającym organizm z homeostazy, ale po to, żeby wywołać oczekiwane zmiany kompensacyjne a przy systematycznym wysiłku uzyskać wyższy poziom sprawności ciała co wiąże się ze zdecydowanie lepszym zdrowiem i samopoczuciem.

   Osoby wytrenowane charakteryzuje większa objętość wyrzutowa serca oraz niższe tętno zarówno podczas wysiłku jak i w spoczynku. Zmiany zachodzące w mięśniach obejmują wzrost liczby mitochondriów i enzymów biorących udział w tlenowej przemianie materii oraz zwiększenie liczby naczyń włosowatych, co zapewnia lepsze rozprowadzanie krwi. Zmiany te umożliwiają wyższy pobór tlenu a tym samym mniejszy wzrost wytwarzania podczas wysiłku trujących mleczanów, powodujących zakwaszenie organizmu, odczuwane jako zmęczenie.

Działa w dwie strony

Regulacja homeostatyczna, choć jest sterowana głównie przez układ neuroendokrynny, odbywa się na różnych poziomach. Mają na nią wpływ także zachowania odruchowe i instynktowne, nawyki, nabyte przyzwyczajenia i działania zamierzone. Zaburzenia funkcji ciała wpływają negatywnie na psychikę, ale dzieje się też odwrotnie – utrata psychicznej równowagi może zaburzać procesy fizjologiczne.

Obraz Aziz Acharki z Unsplash

Dodaj komentarz