Wykorzystujemy pliki cookies.
Polityka Prywatności      
ROZUMIEM

HEMOGLOBINA

W organizmie spełnia podstawową dla życia rolę – jest dostarczycielem tlenu do tkanek i komórek.

Hemoglobina to podstawowy składnik i jednocześnie barwnik czerwonych ciałek krwi (erytrocytów), który nadaje im zabarwienie… zielono-żółte. Dopiero nałożenie się na siebie większej ilości krwinek barwi krew na czerwono.

   Zbudowana jest w 96% z globiny – części białkowej i hemu, na który składają się cztery pierścienie, połączone centralnie atomem żelaza. Hemoglobina ludzi i wszystkich zwierząt zawiera taka samą cząsteczkę hemu, różni się tylko rodzajem części białkowej. Hem zbliżony jest budową do zielonego barwnika komórek roślinnych – chlorofilu, który różni się od hemu centralnym położeniem atomu magnezu.

Bierze i oddaje

   W płucach tlen wiązany jest z hemoglobiną w sposób odwracalny, tworząc tzw. oksyhemoglobinę, która poprzez obieg krwionośny dociera do wszystkich tkanek organizmu. Tam oddaje tlen i przyłącza dwutlenek węgla, będący efektem przemiany materii i jako zbędny transportuje go do płuc. Pewne związki chemiczne (np. tlenek węgla – CO), mają zdolność trwałego łączenia się z hemoglobiną, blokując jej działanie. W tej sytuacji jest ona biologicznie bezwartościowa, niezdolna do przyłączenia tlenu, co powoduje stan zatrucia.

   Ze względu na zasadniczą funkcję hemoglobiny w procesach życiowych organizm potrafi w warunkach niedotlenienia „zabezpieczyć się”, poprzez zwiększenie jej produkcji, a tym samym ilości dostarczanego do tkanek tlenu. Dzieje się tak podczas przebywania w miejscach o niskim stężeniu tlenu oraz podczas wykonywania intensywnej pracy fizycznej. Dlatego właśnie górski trening wytrzymałościowy jest skuteczniejszy od treningu nizinnego.

Szpik wytwórca

   Erytrocyty, których zasadniczym składnikiem jest hemoglobina, wytwarzane są w czerwonym szpiku kostnym, znajdującym się w kościach płaskich (kość biodrowa, trzony kręgów, żebra, mostek, kości czaszki). U małych dzieci szpik czerwony wypełnia także kości długie (np. kości ramienna i udowa), w których od ok. 5 roku życia komórki macierzyste erytrocytów – erytroblasty, zastępowane są przez komórki tłuszczowe. W ten sposób powstaje tzw. szpik żółty, który jednak w stanach zwiększonego zapotrzebowania organizmu na krew, posiada zdolność ponownego przekształcenia się w szpik czerwony. Najważniejszymi składnikami, niezbędnymi do tworzenia krwinek czerwonych są obok żelaza witamina B12 i kwas foliowy – ich niedobór prowadzi do anemii, czyli niedokrwistości.

Anemia

   Najczęstszą przyczyną anemii jest jednak niedobór żelaza, który spowodować mogą: nieprawidłowa dieta, niedostateczne wchłanianie w przewodzie pokarmowym, utrata krwi (wrzody przewodu pokarmowego, hemoroidy, mięśniaki, nadmierne miesiączki). W okres wzrostu, ciąży i karmienia piersią organizm potrzebuje większych ilości tego pierwiastka. Tracimy żelazo również podczas normalnego funkcjonowania (głownie poprzez złuszczanie się komórek śluzówki układu pokarmowego). U mężczyzn strata wynosi ok. 1 mg na dobę; kobiety wskutek miesiączek tracą więcej, bo średnio ok. 1.5 mg. Przy prawidłowej diecie deficyt ten zostaje wyrównany, ale pamiętać trzeba, że organizm potrafi wchłonąć z pożywienia tylko 10% żelaza. Dlatego dzienne zapotrzebowanie na żelazo wynosi: u mężczyzn – 10 a u kobiet – 15 mg.

   Do niedawna jedynym ratunkiem w ciężkiej, nawracającej anemii była transfuzja krwi. Dopiero odkrycie erytropoetyny (EPO), a przede wszystkim rozwój inżynierii genetycznej, umożliwiającej produkcję erytropoetyny identycznej z ludzką, stworzyły skuteczną alternatywę w leczeniu ciężkich stanów niedokrwistości. Hormon EPO wytwarzany jest głównie w nerkach i jako biokatalizator oddziałuje na komórki macierzyste szpiku – erytroblasty w kierunku przekształcenia ich w dojrzałe erytrocyty z odpowiednią zawartością hemoglobiny.

Obraz Cassi Josh z Unsplash

Dodaj komentarz