Wykorzystujemy pliki cookies.
Polityka Prywatności      
ROZUMIEM

FOSFOR

Ciało człowieka ważącego 70 kg zawiera około 700 gramów fosforu, z czego 600 g znajduje się w układzie kostnym; jest to substancja mineralna niezbędna dla każdego żyjącego organizmu.

Jest to pierwiastek chemiczny o symbolu P i liczbie porządkowej 15, jego nazwa pochodzi z języka greckiego (φως-φορος = niosący światło). Jest ważnym składnikiem substancji podporowej – występuje w kościach i w zębach, współtworzy kwasy nukleinowe oraz wysokoenergetyczny związek ATP a fosfolipidy są częścią składową błon komórkowych.

Kwasy nukleinowe

Najbardziej znane to DNA i RNA. Fosforan czyli postać fosforu, występująca w organizmach żywych, jest istotnym składnikiem kwasów nukleinowych. Olbrzymia cząsteczka kwasu dezoksyrybonukleinowego (DNA) tworzy chromosom. Na chromosomach znajdują się geny – podstawowe jednostki dziedziczenia. Natomiast kwas rybonukleinowy (RNA) syntetyzuje białko, przenosząc zakodowana informację genetyczną. Wytwarzane białka, w tym wszystkie enzymy, kontrolują zwrotnie metabolizm komórki.

Nośniki energii

Najważniejszy jest adenozyno-trójfosforan (ATP), który uczestniczy w większości procesów energetycznych komórki jako uniwersalna „waluta energetyczna”.

Ten wysokoenergetyczny związek jest bezpośrednim dostarczycielem energii na przykład dla pracy mięśni. Przy oddzieleniu grupy fosforanowej (P1), uwalnia się potencjalna energia cząsteczki ATP, zawarta w tym wiązaniu i powstaje energia kinetyczna, która z kolei jest wykorzystywana przez włókienka komórki mięśniowej do uzyskania napięcia mięśni.

Dzienne zapotrzebowanie

Dorosły człowiek w ciągu dnia powinien dostarczyć organizmowi około 750 mg fosforu, który występuje głównie w produktach mlecznych, rybach, mięsie, w zbożach i w warzywach strączkowych. Jeśli chodzi kobiety ciężarne i młodzież w okresie wzrostu, norma ta jest wyższa i wynosi 800-900 mg.

Niedobór fosforu u dzieci prowadzi do zaburzeń wzrostu i krzywicy – kości są bardzo słabe. Objawy są podobne do tych jakie występują przy niedoborach wapnia i witaminy D. Brak fosforu w każdym wieku wiąże się ze spadkiem wagi ciała i uczuciem ciągłego zmęczenia; pojawić się może również nietypowy apetyt (chęć jedzenia kredy, gliny czy wapna). Niedobór ten może przez dłuższy czas byś nie rozpoznany, ponieważ fosfor pobierany jest wtedy przez organizm z kości. Wykazały to między innymi obserwacje prowadzone w czasie wojny i w latach powojennych. Przy długotrwałym niedoborze fosforu pojawia się tzw. osteomalacja czyli rozmięknienie kości. Zbyt duże ilości dostarczanego do organizmu wapnia przy jednoczesnym braku fosforu może spowodować tworzenie się kamieni nerkowych

Fosfor w świecie nieorganicznym

Biały fosfor błyszczy się w powietrzu, dając jasnozielone światło i właśnie tej właściwości zawdzięcza swoją grecką nazwę. Jest bardzo trujący – 50 mg powoduje śmierć w ciągu 5-10 dni na skutek zaburzenia syntezy białek i węglowodanów.

Używa się go do wypełniania bomb zapalających; podczas II wojny światowej stosowano w bombach mieszankę fosforu i kauczuku, która paląc się przykleja się do ciała. Dzisiaj biały fosfor zawierają tzw. granaty mgłowe (tworzące po wybuchu ścianę mgły). Czerwony fosfor nie jest trujący; używa się go do produkcji zapałek i fajerwerków.

Dodaj komentarz