Wykorzystujemy pliki cookies.
Polityka Prywatności      
ROZUMIEM

ENZYMY

Życie bez enzymów byłoby niemożliwe. Występują one we wszystkich żyjących organizmach – przyspieszają reakcje chemiczne, mimo że same nie biorą w nich udziału. Zamiana soku winogronowego w wino, wina w ocet, mleka w kefir a ogórków i kapusty w kiszonki odbywa się właśnie dzięki enzymom w procesie fermentacji. Dawniej nazywano je fermentami ale gdy okazało się, że są wytworem żywych komórek, otrzymały nazwę od greckich słów: en zyme – w drożdżach.

   Znamy ich ponad 2000. Są to substancje białkowe, produkowane przez komórki żywego organizmu, utrzymujące swoje właściwości także poza nim. Znajdują się we wszystkich tkankach, narządach i płynach ustrojowych. Są niezbędne w procesie przemiany materii, poczynając od trawienia pokarmu a kończąc na wytwarzaniu energii z glukozy i tlenu na poziomie komórkowym. Zdarzają się enzymy specyficzne dla danego narządu i na podstawie ich obecności we krwi można wyciągać wnioski na temat istnienia zmian chorobowych.

Diagnoza dzięki enzymom

   Jeżeli dochodzi do choroby, zranienia, zatrucia a przez to do uszkodzenia jakiegoś organu, wtedy pewna ilość komórek zostaje zniszczona lub obumiera. Ich zawartość – a więc także enzymy – dostaje się do krwi. Zwiększenie się ilości enzymów komórkowych we krwi świadczy więc o większej ilości martwych komórek, a specyficzna konstelacja określonych enzymów pozwala diagnozować konkretną chorobę.

   Enzymy z uszkodzonych komórek mięśnia sercowego, objętego zawałem, także dostają się do krwi krążącej. Ponieważ kinaza kreatynowa i dehydrogenaza mleczanowa występują w sercu w większym stężeniu niż w innych narządach, badanie nagromadzenia tych enzymów we krwi odgrywa ważną rolę w diagnostyce zawału serca.

Enzymy trawienne

Trawienie pokarmu jest procesem uporządkowanym, wymagającym udziału dużej ilości określonych enzymów, pojawiających się w odpowiednim momencie i działających jak katalizator. Dzięki nim reakcje chemiczne wymagają kilkaset razy mniej energii niż te same reakcje np. w warunkach przemysłowych.

   Wstępne trawienie węglowodanów i tłuszczów odbywa się dzięki enzymom pochodzącym ze śliny, wydzielanej przez gruczoły jamy ustnej – ślinianki. Enzymy żołądkowe nadtrawiają białka i tłuszcze, natomiast enzymy pochodzące z trzustki trawią węglowodany, białka i lipidy. Enzymy kończące procesy trawienne znajdują się w komórkach jelitowych.

Koenzymy

Są substancjami pomocniczymi w reakcjach enzymatycznych. Gromadzą się w miejscach aktywności enzymów i umożliwiają przenoszenie cząsteczek, jonów lub elektronów. Wiele koenzymów zawiera witaminy i ta relacja pomiędzy enzymami, koenzymami a witaminami sprawia, że nawet małe zaburzenie ich właściwego stężenia prowadzi do zmian w przemianie materii.

Enzymopatia

Jest to wspólne określenie różnych chorób, spowodowanych zmienioną aktywnością enzymów. Najpowszechniejszy jest brak laktazy, czyli enzymu trawiącego cukier mleczny; organizm nie toleruje wtedy słodkiego mleka. Z kolei brak enzymu powodującego wytwarzanie barwnika skóry prowadzi do albinizmu; w anemii sierpowatej brak określonego enzymu sprawia, że powstają małowartościowe czerwone ciałka krwi, szybko ulegające rozpadowi; zaburzenie produkcji hormonów tarczycy, sterowanej przez enzymy, może prowadzić do zaburzeń umysłowych, szczególnie u małych dzieci.

Obraz Paweł Czerwiński z Unsplash

Dodaj komentarz