Wykorzystujemy pliki cookies.
Polityka Prywatności      
ROZUMIEM

DZIEDZICZENIE

Gen to ilość informacji niezbędna do zapisu określonej, pojedynczej cząsteczki; niektóre geny kodują więcej niż jedno białko. Genom człowieka zawiera od 50 do 100 tysięcy genów.

Jądro komórkowe utworzone jest głównie z chromosomów – struktur przenoszących plan powstawania wszystkich dziedzicznych cech gatunkowych i indywidualnych. Z wyjątkiem komórek rozrodczych chromosomy występują parami. Na chromosomach znajdują się geny – podstawowe jednostki dziedziczenia.

DNA I RNA – odrębne kwasy nukleinowe

Cząsteczka kwasu dezoksyrybonukleinowego (DNA) jest składnikiem chromosomów i zawiera „informację genetyczną” – plan wszystkich dziedzicznych cech komórki i komórek potomnych. Cząsteczka DNA jest łańcuchem wielu połączonych ze sobą genów. Każdy gatunek posiada właściwą dla swych komórek liczbę chromosomów, zwaną liczbą diploidalną (u ludzi jest to liczba 46).

Jądra komórkowe większości komórek zawierają jąderka bogate w kwas rybonukleinowy (RNA). Są one miejscem syntezy rybosomów, na których z kolei w cytoplazmie następuje synteza białek. Tam dociera zakodowana informacja genetyczna, przenoszona przez RNA. Wytwarzane białka, w tym wszystkie enzymy, kontrolują zwrotnie metabolizm komórki.

Utrzymanie gatunku i kształtowanie cech indywidualnych

DNA odpowiada za utrzymanie gatunku i jest przekazywany z jednego pokolenia na następne w komórkach rozrodczych. Natomiast RNA warunkuje powstawanie cech indywidualnych – przenosi informację kodowaną w DNA i kształtuje pojedynczy, śmiertelny organizm.

Podwójna informacja

Nowy organizm dziedziczy chromosomy i geny po rodzicach. Komórki płciowe (plemnik i komórka jajowa) posiadają pojedynczą czyli haploidalną liczbę chromosomów. Dzięki temu zygota (pierwsza komórka potomna), uformowana z rodzicielskich komórek płciowych ma znów podwójną liczbę chromosomów.

Każdy z nas otrzymuje dwa kompletne garnitury informacji genetycznej, jeden od matki, drugi od ojca. Dla określonej cechy (np. koloru oczu czy grupy krwi) zapisane są więc dwie informacje, które mogą być takie same (homozygota) lub różne (heterozygota). W przypadku różnych informacji w późniejszym rozwoju ujawnia się gen „silniejszy” (dominujący), a „słabszy” (recesywny) zostaje utrzymany jako informacja, która może być przekazana następnym pokoleniom.

Kolor oczu i grupa krwi

Brązowe oczy będzie miało dziecko z informacją brązowy/brązowy oraz brązowy/niebieski, ponieważ gen brązowych oczu jest dominujący. Mimo to gen oczu niebieskich może ujawnić się w następnych pokoleniach. Zdarza się więc, że dzieci mają niebieskie oczy, chociaż rodzice mają oczy brązowe. Podobnie jest z innymi cechami, również z grupami krwi. W genotypach „AA” i „A0” ujawnia się grupa A, gdyż A jest dominująca w stosunku do 0.

Przekazywanie następnym pokoleniom zróżnicowanego materiału genetycznego jest ważnym elementem ewolucji – decyduje o przeżyciu w zmieniających się warunkach środowiskowych.

Obraz Arek Socha z Pixabay

Dodaj komentarz