Wykorzystujemy pliki cookies.
Polityka Prywatności      
ROZUMIEM

CZASZKA

Cud architektury; symbol niezniszczalności i nieśmiertelności.

W mitologiach czaszka jest wyrazem symbolicznego połączenia ludzkiego mikrokosmosu z wszechświatem. Według indyjskiej Rigwedy sklepienie niebieskie stworzone jest z czaszki jakiejś praistoty. Czaszki używano od niepamiętnych czasów do wróżb i przepowiedni. Gdy starożytni Rzymianie wykopali z fundamentów świątyni Jowisza na Kapitolu ludzką czaszkę niespotykanych rozmiarów, wróżbici uznali to za znak przyszłej potęgi Rzymu.

 Wytrzymała i elastyczna

   Ten cud techniki ma zdolność sprężystego odkształcania się (przy bocznym nacisku nawet o 3-4 mm), a jednocześnie jest jedną z najwytrzymalszych i najtwardszych części naszego układu kostnego. Anatomicznie jest to puszka kostna osadzona na kręgosłupie. Dzieli się na dwie części: mózgową – osłaniającą mózg oraz twarzową – otaczającą początkowy odcinek dróg oddechowych i pokarmowych.

   Dojrzała czaszka tworzy stabilną kapsułę, zbudowaną z 8 kości części mózgowej i 21 kości części twarzowej. Część mózgowa to sklepienie i podstawa czaszki, połączona otworem potylicznym z kanałem kręgowym. Przez otwór ten przechodzą: rdzeń kręgowy, tętnice i żyły kręgowe i rdzeniowe oraz nerwy dodatkowe. Jest jeszcze wiele pomniejszych otworów tworzących kanały dla nerwów i naczyń. Wśród 29 kości czaszki tylko dwie są ruchome: żuchwa, oparta na dwóch stawach i jedyna w swoim rodzaju kość gnykowa, nie połączona stawowo z reszta szkieletu, ale zawieszona za pomocą więzadeł i mięśni między czaszka a krtanią.

Długo się zrasta

   U noworodka kostnienie kości czaszki nie jest ukończone. Dotykając główki wyczuwa się miękkie miejsca. Jest ich sześć i są to tzw. Ciemiączka, czyli miejsca wypełnione tkanką łączną. Kostnieją one zazwyczaj w pierwszym roku życia, z wyjątkiem największego, przedniego, które przeważnie zanika w drugim roku. Niektóre kości składają się nawet z więcej niż jednej części. A wszystko to po to, aby umożliwić niezmiernie trudne zadanie – bezpieczne przedostanie się przez kanał porodowy.

   Po urodzeniu następują dwa okresy przyspieszonego wzrastania czaszki – między 4 a 7 oraz między 11 a 16 rokiem życia; po czym następuje stopniowe zwolnienie aż do całkowitego zahamowania. Co do czasu zarastania szwów, dane są bardzo różne. Według różnych obserwacji trwa ono do 20 a nawet do 40 roku życia, u kobiet następuje to później niż u mężczyzn.

Ochroniarz, który czasem zawodzi

   Podstawa czaszki jest jednym z najbardziej newralgicznych miejsc naszego ciała. Jej uszkodzenie może skutkować zaburzeniem pracy głównych ośrodków mózgowych (krążenia i oddychania) i rdzeniowych. Najcięższym powikłaniem bywa paraliż wszystkich czterech kończyn (tetraplegia). Tego typu urazy występują w wypadkach komunikacyjnych czy przy lekkomyślnych skokach do wody „na główkę” w nieprzystosowanych do tego miejscach.

    Można powiedzieć, że czaszka pełni funkcje naszego ochroniarza. Zdarza się jednak, że w obliczu pecha lub lekkomyślności właściciela jest bezradna. Przy działaniu dużych sił z zewnątrz, przy upadku czy uderzeniu może dojść do jej złamania. Jest to sytuacja alarmowa, bezpośredniego zagrożenia, gdzie tylko natychmiastowa pomoc medyczna może uratować życie. Przy ciężkich urazach czaszkowo-mózgowych dochodzi do zakłóceń funkcji mózgu, objawiających się ograniczeniem lub utratą przytomności. Również wtedy poszkodowany powinien się znaleźć jak najszybciej na oddziale ratunkowym czy intensywnej terapii, transportowany w sposób fachowo stabilizujący kręgosłup (standardowe zakładanie kołnierza szyjnego). Skutkiem urazu może być również śpiączka, trwająca nieraz latami, padaczka, zaburzenie pracy zmysłów, paraliż, zmiany osobowości, a także trudne do wyleczenia bóle i zawroty głowy.

   Jedzenie, picie, mówienie oraz mimika wymagają dużej ruchomości od naszej twarzy. Umożliwia ja ponad 30 mięśni przyczepionych do kości czaszki. Mięśnie te pracując jednocześnie „rzeźbią” kość, co umożliwia odtworzenie rysów twarzy ludzi nawet ze starożytnych znalezisk.

   Czaszka i skrzyżowane pod nią dwa piszczele są powszechnie używanym znakiem ostrzegającym przed śmiertelnym niebezpieczeństwem lub trucizną.

Obraz Anne Nygard z Unsplash

Dodaj komentarz